Błędy klimatu w szklarni obniżające jakość kwiatów ciętych
6 min czytania
Klimat wpływa na długość łodyg, kolor, jakość tkanek i trwałość w wazonie. Szklarnia może wyglądać w porządku, a mimo to tracić jakość przez skoki wilgotności, słaby przepływ powietrza albo ciepłe noce. Oto najczęstsze błędy i sposoby, jak ich uniknąć.
Pieter de Vries · opublikowano po raz pierwszy · zaktualizowano


Pomijanie deficytu ciśnienia pary wodnej
Wilgotność względna jest znana, ale używana sama potrafi wprowadzać w błąd. Przy tej samej wilgotności względnej rośliny mogą doświadczać zupełnie innego stresu w zależności od temperatury. Dlatego wielu zaawansowanych producentów śledzi deficyt ciśnienia pary wodnej, czyli VPD, który opisuje wysuszające działanie powietrza i jest ściśle związany z transpiracją. Przystępne wprowadzenie do tego tematu znajdziesz w omówieniu deficytu ciśnienia pary wodnej w Wikipedii.
Gdy VPD jest zbyt niski, transpiracja zwalnia. Transport wapnia może działać mniej pewnie, tkanki robią się miększe, a kondensacja staje się bardziej prawdopodobna. Gdy VPD jest zbyt wysoki, rośliny mogą zamykać aparaty szparkowe, pobór wody zaczyna nie nadążać za zapotrzebowaniem, a płatki lub brzegi liści mogą się stresować. Żadna z tych skrajności nie służy kwiatom ciętym najwyższej jakości.
Błąd w praktyce polega na mierzeniu wilgotności wysoko w szklarni albo przy ścianie i uznaniu, że to reprezentuje całą uprawę. Czujniki należy umieszczać na wysokości łanu, osłaniać przed bezpośrednim promieniowaniem i sprawdzać razem z ręcznymi przyrządami. Przy wysokich roślinach dolna część łanu może być nieruchoma i wilgotna, podczas gdy górne pąki odczuwają zupełnie inny klimat.
Dopuszczanie do kondensacji i długiego zwilżenia liści
Kondensacja to w uprawie kwiatów ciętych nie jest drobiazg porządkowy. Mokre płatki, wilgotne przykwiatki i mokre liście tworzą dobre warunki do plam i zgnilizn, zwłaszcza w gęstych łanach i przy kwiatach o delikatnych płatkach. Botrytis to klasyczne zmartwienie, a program integrowanej ochrony roślin Uniwersytetu Kalifornijskiego daje przydatne, neutralne źródło informacji o szarej pleśni Botrytis.
Błąd często pojawia się o świcie. Szklarnia wychłodziła się przez noc, powierzchnie roślin są blisko punktu rosy i nagły skok ciepła sprawia, że wilgotne powietrze styka się z zimnymi tkankami. Kwiaty mogą wyglądać dobrze podczas zbioru, a potem dostać plamek, otarć albo się zapadać podczas pakowania i wysyłki. Jeśli brzmi to znajomo, „Jak kontrolować wilgotność w szklarni, by zapobiegać Botrytis u kwiatów ciętych” omawia temat szczegółowo.
Zapobieganie jest mniej efektowne niż ratowanie sytuacji. Pomagają łagodne podniesienie temperatury przed świtem, terminowe wietrzenie, poziomy ruch powietrza i nawadnianie, które nie zostawia mokrych roślin późnym popołudniem. Chodzi o to, by unikać długich okresów, kiedy delikatne powierzchnie kwiatów pozostają mokre. Celem nie jest sucha na wiór szklarnia.
Stosowanie temperatury bez zrozumienia DIF
Średnia dobowa temperatura wpływa na tempo rozwoju uprawy, ale znaczenie ma też relacja między temperaturą dnia i nocy. DIF, czyli różnica między temperaturą dzienną a nocną, może wpływać na wydłużanie łodyg w wielu uprawach florystycznych. Odpowiednio używany pomaga zrównoważyć wysokość i wytrzymałość; ignorowany prowadzi do niechcianego wyciągania się albo zbyt zwartego wzrostu.
Błąd polega na trzymaniu się jednego nastawu na dzień i jednego na noc bez obserwacji, jak reaguje sama roślina. Szklarnie nierówno tracą i zyskują ciepło, a uprawa doświadcza klimatu na wysokości łanu, nie przy termostacie. Sterowanie temperaturą rano bywa szczególnie ważne.
Oparte na badaniach materiały o florystyce szklarniowej, takie jak program University of Massachusetts Extension Greenhouse Floriculture, są dobrym punktem wyjścia do zrozumienia, jak łączą się czynniki środowiskowe. Mimo to każdy producent musi sprawdzić rozwiązania u siebie, przy własnym poziomie światła, odmianach, rozstawie i etapie sprzedaży.

Zapominanie, że światło i temperatura muszą do siebie pasować
Temperatury nie da się dobrze prowadzić w oderwaniu od światła. Przy słabym świetle podkręcanie ciepła może dać miękki, wyciągnięty wzrost, bo od rośliny wymaga się szybszego rozwoju, niż udźwignie to fotosynteza. Przy silnym świetle zbyt małe chłodzenie albo niedobór wody może stresować liście i pąki nawet wtedy, gdy termostat pokazuje przyzwoite wartości.
Cieniowanie, bielenie, doświetlanie, kurtyny i rozstawa zmieniają klimat, jaki odczuwa roślina. Gęsto prowadzona uprawa może zatrzymywać wilgoć i zasłaniać własne dolne łodygi, a szerzej rozstawiona może inaczej transpirować i szybciej przesychać.
Błąd polega na traktowaniu cienia jak środka poprawiającego komfort, a nie narzędzia produkcyjnego. Za duże zacienienie może osłabić łodygi i tkanek kwiatu; za małe może przypalać albo skracać łodygi w wrażliwych gatunkach. Najlepsi producenci sterują światłem elastycznie, reagując na porę roku, etap uprawy i prognozę pogody, a nie tylko na przyzwyczajenie z kalendarza.
Niedostrzeganie mikroklimatów w tej samej szklarni
Szklarnia rzadko ma jeden jedyny klimat. Mogą w niej być chłodne narożniki, gorące strefy przy rynnie, wilgotne kieszenie przy gęstych nasadzeniach, suche pasy przy wentylatorach i jasne krawędzie przy przeszkleniu. Łatwo to przeoczyć, jeśli wszystkie decyzje opierają się na jednym czujniku.
W produkcji kwiatów ciętych mikroklimat widać jako nierówny termin zbioru. Jeden rząd jest gotowy wcześniej, inny się spóźnia. Pąki po stronie alejki otwierają się szybciej niż te w środku. Łodygi przy ścianie są krótsze albo słabsze. To symptomy klimatu równie mocno, jak symptomy uprawy.
Przejdź przez szklarnię o różnych porach dnia, także wczesnym rankiem i wieczorem. Wczesny ranek, późne popołudnie i zmieniająca się pogoda pokazują problemy ukryte w południe. Umieszczaj tymczasowe czujniki w podejrzanych strefach i porównuj temperaturę łanu, wilgotność oraz wygląd roślin.
Pomijanie końcowego klimatu: zbioru i przechowywania
Klimat w szklarni przestaje mieć znaczenie dopiero wtedy, gdy przestaje je mieć cała roślina. Kwiaty zebrane z gorącej, przesuszonej szklarni mogą trafić do obsługi pozbiorczej już na gorszej pozycji. Płatki mogą być delikatniejsze, łodygi mogą słabiej pobierać wodę, a tempo oddychania może być podwyższone. Omawialiśmy to osobno w „Wiosennej liście kontrolnej szklarni do produkcji mocnych, gotowych na rynek kwiatów ciętych”.
Termin zbioru, szybkie schładzanie tam, gdzie to potrzebne, czysta hydratacja i ochrona przed ciepłymi pomieszczeniami do pakowania pomagają zachować to, co wyprodukowała szklarnia. Uprawa może wyglądać świetnie, ale stracić wartość premium bardzo szybko, jeśli przejście ze szklarni do chłodni jest powolne albo źle zorganizowane.
Błąd polega na oddzielaniu jakości produkcji od jakości po zbiorze. W przypadku kwiatów ciętych to jedno kontinuum. Decyzje klimatyczne w ostatnich dniach przed zbiorem wpływają na ocenę kwiatu, transport, otwieranie się i trwałość.
Najczęstsze pytania
Który błąd klimatyczny najczęściej powoduje szarą pleśń Botrytis na kwiatach ciętych?
Najczęściej winne jest długotrwałe zawilgocenie płatków i liści, zwłaszcza gdy wilgotność jest wysoka, ruch powietrza słaby, a temperatura waha się wokół punktu rosy. Gęste rośliny, późne podlewanie i chłodne noce, po których następuje szybkie ocieplenie rano, też dokładają swoje. Skracanie czasu zwilżenia liści zwykle działa lepiej niż reagowanie dopiero po pojawieniu się objawów.
Czy wysoka wilgotność zawsze szkodzi kwiatom ciętym?
Nie. Zbyt suche powietrze też może stresować rośliny, obniżać turgor i zaburzać równomierny wzrost. Problemem jest brak równowagi. Wilgotność trzeba oceniać razem z temperaturą, ruchem powietrza, fazą uprawy i VPD. W szklarni może być za sucho dla aktywnego wzrostu po południu i za mokro dla ochrony przed chorobami nocą.
Dlaczego łodygi w szklarni rosną długie, ale słabe?
Słabe łodygi często wynikają z niedopasowania temperatury, światła, rozstawy i ruchu powietrza. Ciepłe warunki przy ograniczonym świetle mogą sprzyjać wyciąganiu się roślin bez wystarczającej wytrzymałości. Zbyt gęsta obsada i stojące powietrze też mają znaczenie. Lepszy balans światła, unikanie nadmiernego ciepła i delikatna cyrkulacja powietrza pomagają uzyskać twardsze łodygi.
Ile czujników potrzebuje szklarnia z kwiatami ciętymi?
Nie ma jednej liczby dla wszystkich, bo liczą się wielkość obiektu, układ, wysokość uprawy i wyposażenie. Minimum to rezygnacja z polegania na jednym czujniku umieszczonym w wygodnym miejscu. Warto monitorować warunki na wysokości łanu, przenosić tymczasowe czujniki do problematycznych stref i porównywać odczyty z tym, co pokazują rośliny.
Czy lepsza kontrola klimatu może wydłużyć trwałość w wazonie?
Tak, pośrednio i często wyraźnie. Klimat wpływa przed zbiorem na wytrzymałość łodyg, stan nawodnienia, presję chorób, bilans węglowodanów i kondycję płatków. Dobre postępowanie po zbiorze jest nadal konieczne, ale nie naprawi w pełni kwiatów osłabionych przez stres cieplny, kondensację, słaby ruch powietrza lub nierówny rozwój w szklarni.